Stefánsson, Jón Kalman – Zomerlicht, en dan komt de nacht
Er gebeurt niets in het dorp. In dat heel gewone alledaagse toont Stefánsson de kern van het bestaan. Er is liefde, overspel en dood. Er is eenzaamheid, hartstocht, verdriet en angst.
Mensen verliezen hun baan. Het lijkt te spoken. Een man wordt astronoom. Post wordt gelezen. Geheimen verspreiden zich als nieuwtjes. Mannen begeren. Er is jalousie. Stefánsson beschrijft de dagelijkse besognes op een bijna babbelende manier. Hij weet precies het unieke in elk van de beschreven levens te raken. De verhalen zijn poëtische sprookjes zo mooi. In sprookjes loopt het niet altijd goed af: na het zonlicht komt de nacht. Acht korte verhalen over mensen in een klein dorp in IJsland. Een gemeenschap van mensen die op elkaar aangewezen is, elkaar overal tegenkomt.
Elk verhaal draait om een of meer hoofdpersonen. Deze worden in al hun uniciteit prachtig beschreven. In andere verhalen heeft zo’n hoofdpersoon soms een bijrol. Observaties van een paar zinnen geven een beeld van het geheel. Zo ontstaat er zoiets als een verband, al is er geen doorlopende lijn.
Stefánsson speelt met contrasten. Schoonheid en lelijkheid, licht en donker, ruw en verfijnd. Deze verhalen hoef je niet te verzinnen, de werkelijkheid is surrealistisch genoeg. Stefánsson heeft er oog voor. Er zijn geen plots; Stefánsson beschrijft het ongewoon gewone. Het vraagt van de lezer aandacht. Mijn advies is traag te lezen.
Alleen al voor het laatste verhaal moet het boek gelezen worden. Een man en een vrouw en hoe het verder gaat. Intens geluk en diep verdriet liggen dicht bij elkaar. De verhalen over eenzaamheid zijn aangrijpend. Het is onmogelijk dat het bijvoorbeeld nog goed komt met de jurist die onderzoek doet naar de vrouw van het restaurant. Maar toch.
