Tan, Amy – De vallei van verwondering
‘De vallei van verwondering’ is een lange treurige opeenvolging van misleiding, leugens en handel in seks. Wanneer je een Shanghai courtisane beschrijft, noem haar dan nooit een prostituees. Al gaat het hele boek over fraude, ontvoering, rituele verkrachting en natuurlijk het ruilen van seks voor geld. Noem ze geen prostituees! 
‘De vallei van verwondering’ wordt verteld door de hoofdrol speelsters. Het meeste door Violet, die start in 1905. Ze is de half bloed dochter van Lulu Miniturn, de enige blanke vrouw die een eersteklas courtisane huis beheert in Shanghai. Eigenlijk weet Violet bijna niets van haar moeder, maar ze weet wel precies wat er in een courtisane huis plaatsvindt. Haar moeder Lulu verdient geld met het faciliteren van zakelijke deals tussen westerse en chinese klanten. Daarnaast verdient ze aan het beheer van haar sekswerksters, die al als 13 jarige bij haar in trekken. De courtisane ervaring wordt verfijnd tot een complexe traditie van vleiende termen als verkering en contract huwelijk. Door Violet’s ogen, zien we hoe klanten doen alsof de werknemers van haar moeder gewone vrije vrouwen zijn, die veroverd moeten worden met gunsten en geschenken…
‘De vallei van verwondering’ is het verhaal van een lange reeks gebroken beloften. Een patroon dat u als lezer zult opmerken, lang voor Violet dat zelf doet. In haar eerste en meest emotionele beproeving, wordt Violet verkocht als een maagd courtisane. Als tiener moet Violet haar eigen klanten cultiveren, door gebruik te maken van haar schoonheid en intelligentie. Ze kent al snel het devies “vergeet dat er liefde is”
De vrij vlakke en wat afstandelijke vertel trant die Tan aanhoudt voor Violet doet merkwaardig aan. Die verwacht je niet van een jonge en vurige vrouw die wordt ontvoerd, verkocht en geslagen. Tan laat Violet regelmatig zeggen woedend te zijn, maar als ze werkelijk door het leven wordt vermorzeld; haar zoontje weggevoerd en zelf opgesloten en mishandeld, klinkt het alsof ze haar tasje heeft verloren. Ze is wonderlijk snel vergeten wat haar is aangedaan. Een ander deel van het verhaal wordt door Violet’s moeder verteld. Het is, vermoed ik, toegevoegd om ons de parallellen tussen de levens van moeder en dochter te laten voelen. Maar ook hier weer die hinderlijk vlakke vertel trant.
‘De vallei van verwondering’ is echt geen saai verhaal. Dat kan ook nauwelijks met zoveel seks, geweld, lijden en intriges, maar het lezen ervan is toch een hele onderneming. Dat komt, lijkt mij, hoofdzakelijk door de door Ami Tan gekozen manier van vertellen.
