Categorie archief: Non-fiction

by | 30 maart 2025 · 15:10

Het Archief Jilles

Weeda, Lisa – Het Archief Jilles, een brief aan mijn grootvader

Lisa Weeda houdt een hartstochtelijk pleidooi om juist de persoonlijke en de pijnlijke verhalen te vertellen. Laten de verhalen gekend worden, zo wordt voorkomen dat ze later ontkend worden.

Opa vluchtte naar Stockholm, werd te werk gesteld als bosarbeider. De zogenaamde houthakkersfoto’s tonen opa met zijn vrienden. Dirk is duidelijk een boezemvriend. Opa wordt teruggeroepen en naar Engeland gestuurd.

Opa was 23 toen hij in Indonesië aankwam. De Nederlandse belangen moesten verdedigd worden. Er zijn foto’s van opa met ontbloot bovenlijf op een motor met een maat achterop en er is uiteindelijk een oorkonde voor luitenant ter zee 2de klasse. Er zijn vooral veel blinde vlekken. Weeda is nuchter en beseft dat er altijd stukken zullen ontbreken, tegelijkertijd vraagt ze zich af wat opa meegemaakt/ gezien heeft. Hij moet de hel meegemaakt hebben. Weeda verwijst naar ‘Revolusi’, van David Van Reybrouck.

Opa schreef namen op de achterkant van foto’s en noemde zichzelf ‘Jelle’. Hij verstopte zich; Jelle hield van mannen. Jilles heeft het veel later eenmaal aan zijn vrouw opgebiecht en heeft verder gezwegen. Delen van je zelf verstoppen kost veel energie, dat herkennen twee van de kleinkinderen die eindelijk dan toch uit de kast kwamen.

Weeda verbreekt het zwijgen, iemand moet beginnen met praten zodat er ruimte komt voor troost, (be)rouw en begrip. Een uiterst actueel gegeven! Juist in huidige tijden waar angst voor het onbekende door politici gevoed wordt en nuances niet lijken te bestaan. Klein boekje, grote impact.

(Het Archief Jilles is de Mosse-lezing die Lisa Weeda in januari 2025 hield.)

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, eBooks, Non-fiction, Recensies

Getagd als , , , , , , , ,

by | · 14:41

De meeste mensen deugen

Bregman, Rutger – De meeste mensen deugen, een nieuwe geschiedenis van de mens.

Rutger Bregman weerlegt de conclusies van tal van experimenten die aan zouden tonen dat de mens van nature slecht is. Bregman komt tot een heel andere conclusie; vriendelijkheid, behulpzaamheid en solidariteit zijn menselijke basisprincipes.

Bregman toont bijvoorbeeld aan dat het wereldberoemde ‘Stanfort Prison Experiment’ waarbij studenten verdeeld werden in bewakers en gevangenen, geen bruikbare uitkomsten heeft. Om het gewenste resultaat te krijgen, werden de studenten gemanipuleerd. Bij een experiment met kinderen tijdens een zomerkamp werden kinderen aangespoord gewelddadig te zijn en bij het ‘Shock Experiment’ werd dwang uitgeoefend. Bregman behandelt onderwerpen als onderwijs, zorg, terroristenbestrijding en oorlog om zijn punt te maken, hij behandelt deze onderwerpen oppervlakkig en hoewel ik hem wil geloven, overtuigt hij niet.

Bregman maakt hooguit zijn stelling aannemelijk, bewijs leveren is lastig. Tegenover het verhaal van ‘Lord of the Flies’ bijvoorbeeld waarin het verhaal verteld wordt van een groep kinderen dat zich misgedraagt, zet Bregman het waargebeurde verhaal van een groep jongens dat op een onbewoond eiland aanspoelt en samen vreedzaam (over)leven. Een heldere tegenstelling, geen bewijs.

Bregman stelt dat als er dan toch het slechte gebeurt, het kwaad zich heeft vermomd als het goede. Ik geloof dat vermommen niet, er zijn mensen met slechte intenties, die recht praten wat krom is of gewoon staan te liegen. Interessant en een uiterst leesbaar boek dat mijn kijk op de mensheid heeft beïnvloed. Bregman is de sympathieke drammerige dominee die in alle varianten roept dat hij gelijk heeft.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Non-fiction, Recensies

Getagd als , , , , , ,

by | 19 maart 2025 · 15:59

Revolusi

Van Reybrouck, David – Revolusi, Indonesië en het ontstaan van de moderne wereld

David van Reybrouck beschrijft op een gedetailleerde zorgvuldige manier het dekolonisatieproces van Indonesië. Hij weet het complexe proces vanuit een internationaal perspectief helder en uiterst navolgbaar te vertellen. Hij belicht de gebeurtenissen van alle kanten, het was niet alleen een Nederlands- Indonesische kwestie, al was Nederland een van de belangrijkste hoofdrolspelers.

Het is een geschiedenis waar je als Nederlander niet trots op kunt zijn. Onthutsend hoe de geschiedenisverhalen, die vroeger op school verteld werden in een ander daglicht komen te staan. De held van toen blijkt de hele burgerbevolking van het eiland te hebben uitgemoord. Ook toen was dat volkenmoord maar voor de machthebbers was het monopolie op nootmuskaat, dus de winst, belangrijker. De geschiedenis herhaalde zich: Raymond Westerling mocht zijn gang gaan.

Ontluisterend om te lezen over de ongelooflijke domheid, kortzichtigheid, het machtsmisbruik en de arrogantie van Nederlandse machthebbers. Het wantrouwen en de haat van de Indonesiërs ten opzichte van de Nederlanders werd steeds weer gevoed met wreedheden, dwangarbeid, plundering, vernedering. Actie riep reactie op, het werd van kwaad tot erger. Partijen deden in wreedheid niet voor elkaar onder.

Het eigenbelang van de kolonisator stond voorop, de schatkist moest gevuld blijven worden. Zelfs het loslaten van Indonesië was gebaseerd op een rekensom; loslaten bracht meer geld op dan blijven. De strijd van de Indonesiërs voor hun vrijheid werd uiteindelijk een inspiratiebron voor andere kolonies, had invloed op de eenwording van Europa, de emancipatie van de Afro-Amerikanen, ect.

Het is niet voor niets geweest.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, eBooks, Non-fiction, Recensies

Getagd als , , , , , , , ,

by | · 15:43

Alles lijkt zoals het was

Spits, Frits – Alles lijkt zoals het was. Over liefde, leven en verlies

Greetje, de grote liefde van Frits Spits sterft. Alles lijkt zoals het was, maar de wereld is voor Spits compleet veranderd. Hij mist haar ‘die beter wist dan hij zelf’. (Vrij naar Trijntje Oosterhuis)

Spits laat zich door de muziek en liedteksten meenemen naar herinneringen aan Greetje. Het ene lied roept met de herinnering het andere op. Langzaam ontstaat er een lijn in Spits’ verhaal. Kommil Foo bezingt moeders en daarmee Greetje als de moeder van Spits’ kinderen. Met ‘Alleen de liefde blijft’ krijgt hij een cadeau van Spinvis. Raymond van het Groenewoud geeft hem woorden om Greetje te vertellen ‘wat zij met hem doet’…

Spits gelooft niet in een hemel of elkaar terugzien. De dood is voor hem gewoon het einde. Maar toch. Langzaam beseft hij dat kleine dingen in het leven hem zo aan Greetje doen herinneren dat zij aanwezig lijkt, aanwezig is. Spits leent de woorden ‘Zelfs nu ik niets meer aan je vraag, antwoord je toch’ vanVeldhuis en Kemper.

Ik hoorde 26 mei 2018 op de radio Spits nuchter en tegelijkertijd uiterst breekbaar voorlezen. Hij meldde dat Greetje was overleden. Hij zei zonder woorden hoe intens hij van haar houdt. Ik was blijkbaar niet de enige die het hoorde. Diggy Dex dicht na de uitzending ‘Terwijl hij haar beschrijft, voel ik de glimlach verborgen in zijn stem’.

Een beeldschoon, teder, intiem boekje waarin liedjes Greetje tot leven brengen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, eBooks, Literatuur, Non-fiction, Recensies

Getagd als , , , , , , , ,

by | 19 december 2023 · 15:48

De spion en de verrader

Ben Macintyre – De spion en de verrader

Na urenlange interviews met voormalig dubbelspion Oleg Gordievsky schreef Ben Macintyre een verhaal dat leest als een thriller. Het is bijna niet te geloven dat dit allemaal echt is gebeurd. Dit kun je niet verzinnen en zou je het hebben verzonnen dan zou het ongeloofwaardig zijn.

Oleg Gordievskys vader was bij de geheime dienst van Stalin; zijn broer zit bij de KGB en hijzelf klimt snel op binnen de organisatie. Hij komt te werken op de ambassade van Denemarken. Daar ziet hij hoe de westerse maatschappij functioneert en geniet ervan. Het leven in het westen is totaal anders dan wat er in zijn vaderland over het westen verteld wordt. Na het neerslaan van de Praagse Lente concludeert hij dat het Russische systeem helemaal niet het beste voorheeft met de mensheid. De schellen vallen van zijn ogen. In Kopenhagen wordt hij benaderd door de M16. Hij stemt na een aarzeling toe gevoelige informatie door te spelen.

Hij scheidt van zijn eerste vrouw, wordt teruggeroepen en teruggezet in rang. Uiteindelijk wordt hij uitgezonden naar Londen. Daar ontwikkelt hij zich met hulp van de Britten tot meesterspion. Na 30 jaar wordt hij weer teruggeroepen. Dat betekent dat hij ontmaskerd is. Een adembenemende ontsnapping volgt. De rest van zijn leven woont hij onder een schuilnaam in Engeland.

Het verhaal geeft een beeld van het onvoorstelbare leven van een spion, de machtsstructuren en de verhoudingen tussen de grootmachten tijdens de koude oorlog. Boeiende geschiedenis, super spannend verteld.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, eBooks, Non-fiction, Recensies, Thrillers

Getagd als , , , , , , ,

by | 25 juli 2022 · 16:30

Ik ga leven

Gül, Lale – Ik ga leven

Lale groeit op in een Turks-islamitisch gezin met broer Halil en zusje Defne in de Amsterdamse Bijlmer. Al snel loopt ze tegen de streng islamitische opvoeding van haar moeder op en hoe ouder Lale wordt hoe ernstiger de conflicten binnen maar ook buiten het gezin. Ze zoekt een uitlaatklep en schrijft haar pijn en woede van zich af. Dit boek is de weerslag ervan. Het is een schreeuw om aandacht, hulpeloos en hopeloos, een onderzoek naar de grenzen van haar geloof en de gemeenschap waar ze in opgroeit.

Het is een onvoorstelbaar relaas, goudeerlijk, zichzelf niet sparend, met de nodige humor en barstensvol vragen en eigen opvattingen. Zij wordt heen en weer geslingerd tussen haar zelf verworven westerse waarden en normen en die van haar “verwekkers”, waar ze zowat letterlijk in stikt. Haar verhaal schrijnt, het doet pijn.

Gül studeert Nederlands aan de UVA en bedient zich van een rijke, vaak grove woordenschat. Haar beschrijvingen zijn meestal messcherp, soms prozaïsch. Ze trekt fors van leer over onder andere de heersende ge- en verboden in het gezin die alleen voor dochters gelden en laat geen spaan heel van de ‘idiote’ vermenging van kerk en staat in Turkije, de afgrijselijke vakanties op het stinkende platteland in haar vaderland, de Koranschool in A’dam, de opvoeding door haar moeder. Gelukkig blijkt de woning te klein voor het gezin met 3 opgroeiende kinderen en Lale kan bij haar oma – Karbonkel – tegenover het ouderlijk huis wonen, met wie zij een goede band heeft en wat meer vrijheid krijgt. Lale had een geheime warme, liefdevolle relatie met haar vriend Freek, die zij helaas verbreekt.

Gül was met haar autobiografische debuutroman in 2021 winnares van de NS publieksprijs. Doordat ze afstand neemt van de streng islamitische opvoeding haalt ze de woede van de islamitische gemeenschap op haar hals en thuis breekt de hel los. De reacties zijn: 80% positief en de rest negatief wat haar tot de uitspraak ontlokte: “Ik heb veel meer lotgenoten dan ik dacht”.

Zij gaat leven en wil gelezen worden.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, eBooks, Non-fiction, Recensies

Getagd als , , , , , , , , ,