Weeda, Lisa – Het Archief Jilles, een brief aan mijn grootvader
Lisa Weeda houdt een hartstochtelijk pleidooi om juist de persoonlijke en de pijnlijke verhalen te vertellen. Laten de verhalen gekend worden, zo wordt voorkomen dat ze later ontkend worden.
Opa vluchtte naar Stockholm, werd te werk gesteld als bosarbeider. De zogenaamde houthakkersfoto’s tonen opa met zijn vrienden. Dirk is duidelijk een boezemvriend. Opa wordt teruggeroepen en naar Engeland gestuurd.
Opa was 23 toen hij in Indonesië aankwam. De Nederlandse belangen moesten verdedigd worden. Er zijn foto’s van opa met ontbloot bovenlijf op een motor met een maat achterop en er is uiteindelijk een oorkonde voor luitenant ter zee 2de klasse. Er zijn vooral veel blinde vlekken. Weeda is nuchter en beseft dat er altijd stukken zullen ontbreken, tegelijkertijd vraagt ze zich af wat opa meegemaakt/ gezien heeft. Hij moet de hel meegemaakt hebben. Weeda verwijst naar ‘Revolusi’, van David Van Reybrouck.
Opa schreef namen op de achterkant van foto’s en noemde zichzelf ‘Jelle’. Hij verstopte zich; Jelle hield van mannen. Jilles heeft het veel later eenmaal aan zijn vrouw opgebiecht en heeft verder gezwegen. Delen van je zelf verstoppen kost veel energie, dat herkennen twee van de kleinkinderen die eindelijk dan toch uit de kast kwamen.
Weeda verbreekt het zwijgen, iemand moet beginnen met praten zodat er ruimte komt voor troost, (be)rouw en begrip. Een uiterst actueel gegeven! Juist in huidige tijden waar angst voor het onbekende door politici gevoed wordt en nuances niet lijken te bestaan. Klein boekje, grote impact.
(Het Archief Jilles is de Mosse-lezing die Lisa Weeda in januari 2025 hield.)
